Καταρροικός πυρετός (Bluetongue) προβάτων

Τι είναι ο Καταρροικός πυρετός

Ο Καταρροικός πυρετός ή νόσος κυανής γλώσσας (Bluetongue) είναι
λοιμώδες νόσημα, υποχρεωτικής δήλωσης  που οφείλεται σε ιό και μεταδίδεται με αρθρόποδα (κουνούπια) του γένους Culicoides ή και μολυσμένες βελόνες. Ο ιός μέσω του σάλιου του εντόμου μεταδίδεται σε άλλο ευαίσθητο ζώο με το επόμενο τσίμπημα. Το νόσημα αυτό είναι εποχικό καθώς σχετίζεται με τον πληθυσμό των κουνουπιών και γι αυτό παραουσιάζει έξαρση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Εξάπλωση του ανά τον κόσμο

Ο Καταρροϊκός πυρετός έχει παρουσιαστεί σε Αυστραλία, ΗΠΑ, Αφρική, Μέση Ανατολή, Ασία και Ευρώπη. Βασικά η ασθένεια είναι πολύ διαδεδομένη στις χώρες με θερμά κλίματα όπου ευδοκιμούν τα Culicoides. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου, η ασθένεια έχει παρουσιαστεί και σε χώρες της Βόρειας Ευρώπης, όπως στην Αγγλία το 2007.  Όσον αφορά την Ελλάδα, πρωτοεμφανίστηκε στη Λέσβο την περίοδο 1978 - 1979 και ήταν η πρώτη φορά που η ασθένεια αυτή εμφανιζόταν σε περιοχή της Ευρώπης. Όλες οι ενδείξεις συνέτειναν ότι η ασθένεια ήρθε στη Λέσβο από τα απέναντι παράλια.

Είδη ζώων που προσβάλλονται

Προσβάλλει όλα τα μηρυκαστικά (βοοειδή, πρόβατα, αίγες) κυρίως όμως τα πρόβατα . Τονίζεται ότι δεν προσβάλλει τον άνθρωπο και δεν υπάρχει κίνδυνος για τη δημόσια υγεία, ούτε περνά στα γαλακτοκομικά προϊόντα ή το κρέας.. Προκαλεί, όμως, μεγάλες απώλειες στο ζωικό κεφάλαιο, καθώς επιβάλλεται η θανάτωση των ζώων όταν είναι βαριάς μορφής ή επιβιώνουν με φανερά μειωμένες αποδόσεις.

Τα συμτώματα  που εμφανίζουν τα πρόβατα είναι τα εξής:

•         Πυρετός, κατάπτωση, μείωση της όρεξης

•         Ρινικό έκκριμα, ταχύπνοια

•         Σιαλόρροια (αφροί στο στόμα), έλκη στον στοματικό βλεννογόνο

•         Οίδημα χειλέων, προσώπου, αυτιών (πρήξιμο στο πρόσωπο)

•         Κυάνωση γλώσσας (μπλε γλώσσα)

•         Υπεραιμία στεφάνης, χωλότητες (τα ζώα κουτσαίνουν)

•         Αυτοϊαση (συνήθως) ή θάνατος, εάν τελικά επιβιώσει χάνει μαλλί, μένει στείρο και έχει καθυστερημένη ανάπτυξη.

•         Αναπαραγωγικά προβλήματα (αγονιμότητα, τερατογενέσεις, αποβολές)

Η διάγνωση γίνεται με την κλινική εικόνα του ζώου, απομόνωση του ιού με εργαστηριακές-ορολογικές μεθόδους μετά από αιμοληψία.

Θεραπεία για τη νόσο δεν υπάρχει, ωστόσο χρησιμοποιούνται φάρμακα για τις επιπλοκές της και την καταπολέμηση των κουνουπιών.

 Προληπτικά για την αποφυγή της εξάπλωσης του καταρροϊκού πυρετού θα πρέπει σε όλες τις εκτροφές αιγοπροβάτων και βοοειδών να ληφθούν αμέσως μέτρα:
• Εφαρμογή εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σε όλα τα ευαίσθητα ζώα  κυρίως στην ράχη (πρόβατα, γίδες, βοοειδή).
• Ψεκασμός των στάβλων με κατάλληλα εντομοκτόνα με ιδιαίτερη επιμονή στα υγρά σημεία (π.χ. ποτίστρες).
Τέλος,  απαγορεύεται αυστηρά η μετακίνηση αιγοπροβάτων και βοοειδών χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την Κτηνιατρική Υπηρεσία και τα αρμόδια Κτηνιατρικά Γραφεία.

Σε ότι αφορά στα μέτρα που εφαρμόζονται στη ζώνη των 20χλμ (Ζώνη ελέγχου), σύμφωνα με την 2768/97528/29.7.2014 εγκύκλιο της Δ/νσης Υγείας των Ζώων του Υπ.Α.Α.Τ., ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η έξοδος ζώντων μηρυκαστικών. Σε εκτροφές όπου δεν έχει διαπιστωθεί κρούσμα ΚΠ, τα ζώα δεν μετακινούνται για 21 ημέρες από την διαπίστωση της εστίας εξαιτίας της οποίας τέθηκαν υπό περιορισμό. Μπορούν να μετακινηθούν για άμεση σφαγή σε σφαγείο εντός της ζώνης των 20χλμ, με την προϋπόθεση:

 α) την ημέρα προ της μετακίνησης στο σφαγείο εξετάστηκαν κλινικά & δεν εμφανίζουν συμπτώματα ΚΠ. β) πριν την μετακίνησή τους στο σφαγείο στα ζώα έχει εφαρμοστεί κατάλληλο εντομοαπωθητικό (προσοχή στους χρόνους αναμονής για το κρέας) γ) στα οχήματα που πρόκειται να μεταφέρουν τα ζώα στο σφαγείο έχει προηγηθεί καθαρισμός-απολύμανση κα έχουν εφαρμοστεί κατάλληλα εντομοκτόνα/εντομοαπωθητικά. Μετά την πάροδο των 21 ημερών, επιτρέπεται η μετακίνηση ζώων εντός της ζώνης των 20χλμ. τόσο για σφαγή, όσο και για άλλους λόγους.

Σε εκτροφές όπου έχει διαπιστωθεί κρούσμα ΚΠ, απαγορεύονται και πάλι οι μετακινήσεις ζώων από την εκτροφή. Τίθενται υπό αυξημένη επιτήρηση για (50) πενήντα τουλάχιστον ημέρες, εφόσον δεν διαπιστωθεί άλλο κρούσμα στο νομό. Οι αρμόδιες κτηνιατρικές αρχές μπορούν να επιτρέπουν μετακινήσεις ζώων για άμεση σφαγή σε σφαγείο εντός της ζώνης των 20χλμ. υπό τις ίδιες προϋποθέσεις (ψεκασμοί, κλινική εξέταση), εφόσον έχουν περάσει τουλάχιστον (30) τριάντα ημέρες από την διαπίστωση του τελευταίου κρούσματος στην εκτροφή.

Eμβολιασμός των ζώων   Ο ιός έχει αναπτύξει μέχρι σήμερα 24+2 γνωστούς οροτύπους-στελέχη και κάθε ορότυπος αντιστοιχεί σε ομόλογο εμβόλιο. Στην Ελλάδα έχει εντοπιστεί το στέλεχος 4 και λιγότερα συχνά οι 1,9,16  ενώ στην Κεντρική Ευρώπη εμφανίστηκε και το 8. Το εμβόλιο, που παρασκευάζεται στην Ισπανία, αντιμετωπίζει τα στελέχη 4 και 2. Άρα, το εμβόλιο δεν θα έχει αποτέλεσμα σε κάποιο από τα υπόλοιπα στελέχη του (πλην των 2 και 4). Για να εξασφαλιστεί προστασία των ζώων ΔΕΝ αρκεί ο εμβολιασμός τους μια φορά. Ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται δύο φορές το χρόνο για τέσσερα χρόνια, ώστε να εξασφαλιστεί πλήρης ανοσία (για τα δυο μόνο  αυτά στελέχη). Επομένως, το κόστος  είναι αναμφίβολα μεγάλο χωρίς εγγυημένο αποτέλεσμα. Ωστόσο, είναι το μόνο όπλο που μένει για την ραγδαία εξάπλωση  της νόσου- επιδημία πλέον - που ακόμα βέβαια δε διατίθεται στην ελληνική αγορά.

Οι κτηνοτρόφοι υποχρεούνται να ενημερώνουν το Τμήμα Κτηνιατρικής σε περίπτωση εμφάνισης κάποιων από τα προαναφερθέντα συμπτώματα και να τηρούν τα απαραίτητα υγειονομικά μέτρα, που ορίζονται από τις αρμόδιες Κτηνιατρικές Αρχές.