Τοξοπλάσμωση της γάτας

Τοξοπλάσμωση της γάτας

Τι είναι;

Η τοξοπλάσμωση είναι ένα νόσημα που προκαλεί το παράσιτο (πρωτόζωο) Toxoplasma gondi. Το παράσιτο αυτό έχει ως τελικό ξενιστή (τελικό στόχο) τη γάτα και τα υπόλοιπα αιλουροειδή.

Όμως στο βιολογικό κύκλο του παρασίτου παρεμβάλονται και άλλα είδη ζώων ως ενδιάμεσοι ξενιστές όπως  ο άνθρωπος, διάφορα θηλαστικά, τρωκτικά και πουλιά.

Μετάδοση

Ο τελικός ξενιστής (γάτα) μολύνεται με την κατάποση ζώων μολυσμένων από το τοξόπλασμα όπως τρωκτικών, πουλιών κτλ ή από αντικείμενα στο περιβάλλον που έχουν μολυνθεί από το παράσιτο. Αυτό είναι πιο εύκολο στις γάτες που μόνιμα ή περιστασιακά κυνηγούν διάφορα θυράματα, στις γάτες που τρέφονται με ωμό κρέας ή σε αυτές που έχουν πρόσβαση σε κάδο απορρυμάτων που περιέχονται υπολείματα κρέατος κτλ.

Οι ενδιάμεσοι ξενιστές (άνθρωπος και άλλα θηλαστικά ζώα, πουλιά, τρωκτικα) μολύνονται με την κατανάλωση ωοκύστεων του παρασίτου που βρίσκονται στο έδαφος ή σε μολυσμένες τροφές. Επίσης, μπορούν να μολυνθούν με την κατανάλωση ωμού ή ατελώς ψημένου κρέατος μολυσμένου με κύστεις τοξοπλάσματος. Αυτό συμβαίνει π.χ. σε περίπτωση που ένας χοίρος σε κάποια φάση της ζωής του μολυνθεί από το παράσιτο, ακολούθως οδηγηθεί στο σφαγείο και το κρέας του καταναλωθεί ωμό ή ατελώς ψημένο.

Συμπτώματα στη γάτα

Τα συμπτώματα στη γάτα και στο σκύλο είναι σχεδόν ίδια, αλλά εμφανίζονται συχνότερα στη γάτα. Συχνότερα προσβάλλονται οι πνεύμονες (δύσπνοια, συμπτώματα πνευμονίας), οι οφθαλμοί (οφθαλμολογικά προβλήματα ακόμα και τύφλωση) , το ήπαρ, το πάγκρεας, το κεντρικό νευρικό σύστημα (διαταραχές συμπεριφοράς, κυκλικές κινήσεις, ‘’τρέμουλο’’, παράλυση) και οι μύες (δυσκαμψία, γενικευμένη αδυναμία) και συνήθως συνδυάζονται με πυρετό, ανορεξία, εμέτους, διάρροιες, διόγκωση κοιλίας και κατάπτωση. Πολλά μολυσμένα ζώα μπορεί να παραμένουν ασυμπτωματικά. Τα νεογέννητα που έχουν μολυνθεί από την μητέρα τους είτε μέσω πλακούντα, είτε μέσω θηλασμού, παρουσιάζουν εντονότερα συμπτώματα και συχνά καταλήγουν στο θάνατο.

Συμπτώματα στον άνθρωπο

Στους ανθρώπους η μόλυνση μπορεί να είναι ασυμπτωματική (κυρίως σε αυτούς με ικανοποιητική ανοσοαπάντηση) ή μπορεί να εμφανίσουν διάφορα συμπτώματα ανάλογα της κοινής γρίπης, πυρετός, πόνος σε αρθρώσεις και μυς, διόγκωση λεμφαδένων, προβλήματα στους οφθαλμούς ή το νευρικό σύστημα. Συνήθως τα συμπτώματα υποχωρούν αυτόματα. Στα ανοσοκατεσταλμένα άτομα τα συμπτώματα είναι έντονα.

Στις έγκυες γυναίκες που μολύνονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τους, είναι αρκετά πιθανόν να μολυνθεί το έμβρυο. Αυτό μπορεί να προκαλέσει θάνατο, νευρολογικά ή οφθαλμολογικά προβλήματα στο έμβρυο.

Πως μπορεί η γάτα να μεταδώσει το τοξόπλασμα;

Εάν μια γάτα καταναλώσει μολυσμένους από τοξόπλασμα ιστούς μολύνεται. Το παράσιτο αναπτύσσεται και πολλαπλασιάζεται στο έντερο της όπου παράγονται άωρες ωοκύστεις (μη μολύνουσα μορφή) που αποβάλλονται με τα κόπρανα της γάτας στο εξωτερικό περιβάλλον, 3-10 μέρες μετά την μόλυνση και για διάστημα περίπου 20 ημερών μόνον. Οι άωρες ωοκύστεις πρέπει να περάσουν 1-4 μέρες στο εξωτερικό περιβάλλον για να μετατραπούν σε ώριμες ωοκύστεις που είναι η μολύνουσα μορφή του παρασίτου. Αν ο άνθρωπος καταναλώσει τις ώριμες αυτές ωοκύστεις πιθανόν να μολυνθεί.

Συνοψίζοντας, ο μοναδικός τρόπος μόλυνσης του ανθρώπου είναι η άμεση κατάποση των ώριμων ωοκύστεων του παρασίτου που αποβάλλονται με τα κόπρανα των μολυσμένων ζώων. Συνεπώς, η άμεση επαφή του ανθρώπου με τις γάτες (χαϊδεμα, γλύψιμο, γρατσούνισμα, δάγκωμα από γάτα μολυσμένη ή μη από το τοξόπλαμα) δεν εγκυμονεί κίνδυνο μόλυνσης του.

Μέτρα πρόληψης

·         Αποφυγή κατανάλωσης ωμού ή ατελώς ψημένου κρέατος (μοσχαριού, προβάτου, χοίρου κτλ.) ή κρεατοσκευασμάτων και μη παστεριωμένου γάλατος.

·         Όχι ελεύθερη περιπλάνηση της γάτας και πρόσβαση σε απορρίμματα.

·         Καθημερινή απομάκρυνση των κοπράνων της γάτας από τα δοχεία άμμου υγιεινής έτσι ώστε να μην ξεπερνούν τις 24 ώρες έκθεσης στο περιβάλλον που χρειάζονται οι ωοκύστεις  για να μετατραπούν σε ώριμες (μολύνουσα μορφή). Σημειώνεται ότι τα κόπρανα περιέχουν ωοκύστεις μόνο εάν προέρχονται από μολυσμένη γάτα και μόνο στο χρονικό διάστημα των 20 ημερών που αποβάλλει το παράσιτο.

·         Τήρηση μέτρων υγιεινής κατά τους χειρισμούς ωμού κρέατος στο σπίτι (χρήση γαντιών μιας χρήσης, καθαρισμός και απολύμανση επιφάνειας κοπής ωμού κρέατος, μαχαιριών και σκευών).

·         Αποφυγή κατανάλωσης άπλυτων ή ατελώς πλυμένων φρούτων και λαχανικών.

·         Χρήση γαντιών κατά τις κηπουρικές ή οποιεσδήποτε άλλες εργασίες που σχετίζονται με το χώμα και σχολαστικός καθαρισμός των χεριών μετά το τέλος της εργασίας.

Επιμέλεια του άρθρου

Σέλτσα Κ. Τζένη

Κτηνίατρος